Đặc biệt, đối với phụ huynh và học sinh lớp 10 năm học 2026–2027 đang chuẩn bị mua xe phục vụ việc đi học, cần tìm hiểu kỹ loại phương tiện, thông số kỹ thuật và độ tuổi được phép điều khiển. Không nên lựa chọn xe chỉ dựa vào tên gọi như “xe điện”, “xe máy điện” hoặc lời giới thiệu của người bán, mà phải kiểm tra cụ thể vận tốc thiết kế, dung tích xi-lanh hoặc công suất động cơ được ghi trong hồ sơ, chứng từ và thông số kỹ thuật của xe.
Lựa chọn phương tiện phù hợp với độ tuổi
1. Học sinh chưa đủ 16 tuổi
Học sinh chưa đủ 16 tuổi không được điều khiển xe gắn máy, bao gồm xe máy sử dụng động cơ xăng dưới 50 cm³ và xe gắn máy sử dụng động cơ điện.
Phương tiện phù hợp là xe đạp thông thường hoặc xe đạp điện đúng tiêu chuẩn. Xe đạp điện phải có bàn đạp, động cơ chỉ có chức năng trợ lực và nguồn động lực phải ngắt khi người điều khiển dừng đạp hoặc khi xe đạt vận tốc 25 km/h. Phụ huynh cần phân biệt rõ xe đạp điện với xe máy điện để tránh mua nhầm phương tiện không phù hợp với độ tuổi của học sinh.
2. Học sinh từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi
Người từ đủ 16 tuổi trở lên được điều khiển xe gắn máy, gồm:
- Xe sử dụng động cơ xăng có dung tích xi-lanh không lớn hơn 50 cm³ và vận tốc thiết kế không lớn hơn 50 km/h.
- Xe sử dụng động cơ điện có công suất động cơ không lớn hơn 4 kW và vận tốc thiết kế không lớn hơn 50 km/h.
Đối với loại xe này, người điều khiển chưa phải có giấy phép lái xe nhưng phải đủ 16 tuổi, tính theo ngày, tháng, năm sinh. Việc đang học lớp 10 không đồng nghĩa với việc tất cả học sinh đều đã đủ tuổi điều khiển xe gắn máy.
3. Học sinh đủ 18 tuổi trở lên
Xe mô tô sử dụng động cơ xăng từ 50 cm³ trở lên hoặc xe mô tô điện có vận tốc, công suất vượt giới hạn của xe gắn máy chỉ được điều khiển khi người lái đủ 18 tuổi và có giấy phép lái xe phù hợp với loại phương tiện.
Phương tiện phải có đầy đủ giấy tờ và biển số
Đối với xe mô tô, xe gắn máy và xe máy điện thuộc diện đăng ký, phụ huynh cần thực hiện đăng ký xe, lắp biển số do cơ quan có thẩm quyền cấp trước khi giao xe cho học sinh sử dụng. Không sử dụng xe chưa đăng ký, chưa có biển số, biển số không đúng với giấy đăng ký xe, biển số tự chế, bị che lấp, bẻ cong hoặc lắp không đúng vị trí.
Khi tham gia giao thông, người điều khiển cần mang theo hoặc có thông tin hợp lệ được tích hợp theo quy định đối với các loại giấy tờ sau:
- Chứng nhận đăng ký xe;
- Chứng nhận bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới còn hiệu lực;
- Giấy phép lái xe phù hợp đối với loại phương tiện bắt buộc phải có giấy phép lái xe.
Pháp luật quy định xử phạt đối với hành vi điều khiển xe không có giấy đăng ký hoặc không gắn biển số đối với loại xe bắt buộc phải đăng ký, gắn biển số.
Xe phải bảo đảm đầy đủ điều kiện an toàn kỹ thuật
Trước khi giao xe cho học sinh sử dụng, phụ huynh cần kiểm tra phương tiện, bảo đảm các bộ phận hoạt động bình thường, gồm:
- Hệ thống phanh trước và phanh sau;
- Đèn chiếu sáng, đèn hậu, đèn phanh và đèn báo rẽ;
- Còi, lốp xe và hệ thống giảm xóc;
- Đồng hồ báo tốc độ và các thiết bị an toàn theo thiết kế;
- Biển số xe được lắp đúng vị trí, rõ chữ và số;
- Đầy đủ hai gương chiếu hậu, được lắp chắc chắn, đúng vị trí và có tác dụng quan sát.
Nhà trường đề nghị học sinh không tự ý tháo gương, thay gương quá nhỏ, gương trang trí không có tác dụng hoặc chỉ lắp gương để đối phó. Theo quy định xử phạt hiện hành, việc điều khiển xe không có gương chiếu hậu bên trái hoặc có nhưng không có tác dụng có thể bị xử phạt; vì vậy, để bảo đảm khả năng quan sát và an toàn, phương tiện cần được giữ đầy đủ cả hai gương theo thiết kế của nhà sản xuất.
Trách nhiệm của phụ huynh và học sinh
Phụ huynh không giao xe cho con khi chưa đủ tuổi, chưa đủ điều kiện hoặc chưa có giấy phép lái xe phù hợp. Việc giao hoặc để người không đủ điều kiện điều khiển xe tham gia giao thông không chỉ gây nguy hiểm cho học sinh mà chủ phương tiện còn có thể bị xử phạt theo quy định.
Mỗi học sinh khi tham gia giao thông cần nghiêm túc thực hiện:
- Đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn và cài quai đúng quy cách;
- Đi đúng phần đường, làn đường và chấp hành tín hiệu giao thông;
- Không phóng nhanh, vượt ẩu, lạng lách, đánh võng;
- Không dàn hàng ngang, không chở quá số người quy định;
- Không sử dụng điện thoại khi đang điều khiển phương tiện;
- Không tự ý thay đổi kết cấu, nâng công suất, tháo bộ phận hạn chế tốc độ hoặc độ chế phương tiện;
- Tuyệt đối không điều khiển phương tiện khi chưa đủ tuổi hoặc chưa đủ điều kiện theo quy định.
An toàn giao thông bắt đầu từ việc lựa chọn đúng phương tiện, sử dụng đúng độ tuổi và chấp hành đầy đủ các quy định của pháp luật. Nhà trường mong muốn mỗi phụ huynh sẽ là người kiểm soát, hướng dẫn và làm gương; mỗi học sinh sẽ tự giác, có trách nhiệm với bản thân và cộng đồng.
Hãy lựa chọn đúng xe – sử dụng đúng tuổi – đầy đủ giấy tờ, biển số, gương chiếu hậu – nghiêm túc chấp hành pháp luật để mỗi hành trình đến trường luôn an toàn!